دانسته‌اند ، كلمه « ما - چيزى كه » را به معناى « من - كسى كه » گرفته‌اند ، و نيز حكم را به معناى قضا گرفته ، و در نتيجه آيه را چنين معنا كرده‌اند : وقتى مردم مختلف هستند ، و لازمه اختلافشان اختلاف جزايشان در روز جزاست ، پس كسى كه تكذيب جزا را روش خود كرده آيا خداى تعالى را « اقضى القاضين » نمىداند ؟ آرى او بين تو و تكذيبگران به تو به روز جزا حكم خواهد كرد . ولى خواننده عزيز توجه دارد كه صاحبان اين وجه بيهوده خود را به زحمت انداخته‌اند . بحث روايتى در تفسير قمى در ذيل آيه * ( « وَالتِّينِ وَالزَّيْتُونِ وَطُورِ سِينِينَ وَهذَا الْبَلَدِ الأَمِينِ » ) * آمده كه : منظور از « تين » ، مدينه ، و از « زيتون » بيت المقدس ، و از « طور سينين » كوفه ، و از * ( « هذَا الْبَلَدِ الأَمِينِ » ) * مكه است « 1 » . مؤلف : اين معنا در بعضى از روايات از موسى بن جعفر ( ع ) از پدران بزرگوارش از رسول خدا ( ص ) نيز آمده ، ولى خالى از اشكال نيست « 2 » . و در بعضى ديگر آمده : تين و زيتون ، حسن و حسين ، و طور على ، و بلد امين رسول خدا ( ص ) است . ولى اين روايات به هيچ وجه از باب تفسير نيست « 3 » . و در الدر المنثور است كه ابن مردويه از جابر بن عبد اللَّه روايت كرده كه گفت : خزيمة بن ثابت - البته اين غير آن خزيمه انصارى است - از رسول خدا ( ص ) از بلد امين پرسيد ، فرمود : مكه است « 4 » .

--> ( 1 ) تفسير برهان ، ج 4 ، ص 477 و نور الثقلين ، ج 5 ، ص 606 . ( 2 و 3 ) تفسير برهان ، ج 4 ، ص 477 ، ح 1 و 4 . ( 4 ) الدر المنثور ، ج 6 ، ص 366 .